صنایع دستی

نمد ترکمن

نمد ترکمن
عکس نمد ترکمنی

در این مقاله تلاش می کنیم تا نمد ترکمنی را معرفی کرده و با نشان دادن انواع عکس نمد ترکمن، تاریخچه نمد ترکمن را برای شرح داده و مراحل ساخت نمد ترکمن را برای شما شرح دهیم.

نمد ترکمن (کچه)

نمد، از نظر شکل ساده ترین نوع فرش در دنیا نمد می باشد، شامل پارچه ای کلفت است که از پشم یا کرک مالیده ساخته شده و در تولید فرش و کلاه و لباس کاربرد دارد.

برای تولید آن نیاز به دستگاه خاصی نیست و بیشتر با دستان توانای نمدمال تهیه می‌شود، در سراسر انواع نمدهای ایرانی، ساخت نمد به دلیل نیاز شدید آن به قوای بدنی بالا کار مردان می باشد که برخلاف همه ی آن موارد در این منطقه توسط بانوان ترکمن انجام می گیرد.

اولین نمونه های یافت شده، متعلق به 1000 سال پیش می باشد و هم‌اکنون در جامعه ترکمنی با توجه به زیبایی نقوش جزء صنایع دستی محبوب قرار دارد.

مکان های استفاده نمد

نمد در خانه های ترکمن به عنوان جانمازی، برای پوشش کف اتاق، سالن، پوشش آلاچیق، پوشش اسب، رویه‌ زین اسب و … به کار می‌رود.

هم اکنون استفاده از نمد ترکمنی برای فرش کردن اطاق کمتر استفاده می‌شود، در قدیم خانه‌ای وجود نداشت که در آن از نمد به عنوان جانمازی یا فرشینه استفاده نشود، اما در حال حاضر این موقعیت تغییر کرده است و کمتر از ان استقبال می شود.

هر چند که فرش دستباف ترکمن، جای نمد را در کاربرد میان مردم کم کرده‌است، اما این هنر هنوز به عنوان میراث زیبا گذشته‏‌های قوم ترکمن، در جامع ترکمنستان از احترام و جایگاه بالاتری برخوردار بوده علاوه بر این نمد، زینت نمایشگاه‏ های صنایع دستی، موزه‏ ها، نگارخانه‏‌ها و نیز فروشگاه‏‌ها می باشد.

طرز تهیه نمد ترکمنی

طرز تهیه نمد ترکمن (مراحل نمدمالی تركمن) به شرح زیر است: قبل از هر کاری پشم را می‌شویند، پشم تمیز را برای خشک شدن روی حصیر (که از جنس نی می باشد)، خشک می‏‌کنند.

بعد از خشک شدن با چوبی باریک مانند حلاج‌ها، ضربه می‌زنند و با این کار، الیاف پشم را از هم جدا می‌شود و پشم کلا پف می‏‌کند.

ماده اصلی نمد، پشم گوسفند است كه رنگ‌های طبیعی آن مانند سفید، قهوه‌ای، سیاه یا تركیبی از آنها است كه برای زمینه و مقداری نیز به عنوان پشم رنگ شده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

حلاجی کردن پشم و پنبه

بعد از مرحله‌ی حلاجی، نوبت به رنگ آمیزی پشم می رسد و باید آن را به رنگ‏ های دلخواه، رنگ آمیزی می‌کنند و پشم‌های رنگ شده را روی حصیر (که جنس آن از نی می باشد) به همان مدلی که میخواهند، قرار می دهند، این شکل‌ها مانند سایر فرش های این قوم گرفته شده (یعنی از طبیعت اطراف) و بیشتر به شکل قوچ و شاخ قوچ است.

حصیر را که در داخل آن نمد قرار دارد با آن نقشی که طراحی کرده اند، به شکل لوله کرده و با طناب می‌بندند و حصیر لوله ای را بر روی  زمینی که با کاه پوشانده شده قرار می‌دهند و به تدریج بر روی آن، آب گرم ریخته و حصیر لوله شده را با طنابی که به دور آن پیچیده‌اند بر روی زمینی که با کاه پوشیده شده، می‌غلطانند.

این مراحل را که بیان شد، حدود ۳ ساعت ادامه می‌دهند و بعد از ۳ ساعت، نمد را که اکنون الیاف آن بهم چسبیده است، از حصیر بیرون می‏‌آورند و به عنوان آخرین مرحله، نمد مال‌ها، حدود ۶ ساعت نمد را بر روی همان حصیر می‌مالند، در حالی که مرتب به آن آب نیمه گرم می‌پاشند.

همانطور که در بالا عنوان شد؛ نمد مالی نیز در میان این قوم مثل قالیبافی منحصرا کار زن ها بوده و مرد ترکمن در این گستره، کاری جز کمک در حصیر غلطانی نقش دیگر ندارد.

نقش و نگار نمد با نقش و نگار در قالی فرق می‌‏کند، مشهورترین این نقش‌ها شامل دیه گؤز (طرح چشم شتر)، قُچ (طرح شاخ قوچ)، ثاری چیبین (طرح پشه زرد)، تیرانا (طرح ماهی غضروفی خاویار) و قوشماقچه می‌شود.

 

نمد ترکمنی سایز بزرگ

نمد ترکمنی سایز بزرگ

اندازه نمد ترکمن

نمد نسبت به اندازه‌اش متنوع است چنان که «بیر امزیک، ایکی امزیک، اوچ امزیک، دورت امزیک، بأش امزیک» اندازه‏ های نمد ترکمنی است.

که معنای عبارت های بالا به ترتیب:

  1. یک امزیک (امزیک نوعی وسیله برای سنجش اندازه در قدیم بوده که امروزه تغییر معنا داده و به معنای پستانک بچه تغییر پیدا کرده)
  2. دو امزیک (امزیک نوعی وسیله برای سنجش اندازه در قدیم بوده که امروزه تغییر معنا داده و به معنای پستانک بچه تغییر پیدا کرده)
  3. سه امزیک (امزیک نوعی وسیله برای سنجش اندازه در قدیم بوده که امروزه تغییر معنا داده و به معنای پستانک بچه تغییر پیدا کرده)
  4. چهار امزیک (امزیک نوعی وسیله برای سنجش اندازه در قدیم بوده که امروزه تغییر معنا داده و به معنای پستانک بچه تغییر پیدا کرده)
  5. پنچ امزیک (امزیک نوعی وسیله برای سنجش اندازه در قدیم بوده که امروزه تغییر معنا داده و به معنای پستانک بچه تغییر پیدا کرده)

کاربرد تصاویر در زمینه اصلی نمد در اشکال و رنگ‌های متنوع مانند، جنگ میان حیوانات، تصویر درختان که همگی نشانگر نماد‌های دوران کهن بوده که تا امروز نیز در نزد ترکمن‌ها و دیگر اقوام ترک زبان مانده‌ ‏است.

نمد ترکمن‏ های یموت و به طور کلی ترکمن ‏ها مطابق تاریخ و سابقه ۲۵۰۰ ساله خود با نقش با شاخ قوچ به رنگ‏ های سیاه و سرخ، با ابرهایی به رنگ‏ های سفید و سرخ که نشان از سمبل آسمان و زمین بوده با نقوش نمد‏ های قیرقیزها و دیگر اقوام ترک مشترک می‌باشد.

 

نمد ترکمنی سایز کوچک

عکس نمد ترکمن

در زمینه نقش زنی مناطق تركمن‌نشین و فارس‌نشین گلستان در یك ویژگی مشترک اند كه نقوش نمدی را به طور ذهنی بر روی قالب نمد اجرا می‌كنند و این نقوش مانند گنجینه‌ای از پیشینیان سینه به سینه به ارث رسیده و شامل نقشه های اولیه نمی باشد.

برای اطلاعات بیشتر به دانشنامه ازاد ویکیپدیا مراجعه نمایید.

 

عکس نمد ترکمن

مراحل نمد مالی از ادوار گذشته هیچ تغییری نکرده است و شامل مراحل تهیه پشم، تهیه قالب، حلاجی کردن پشم پشم، رنگ رزی و نقش‌زنی است.

همانطور که در ابتدای مقاله اشاره شد، ماده اولیه نمد، پشم بدن گوسفند است، در واقع در نمدمالی از پشم طبیعی به دلیل خاصیت طبیعی آن استفاده می‌شود و به عبارتی نمد نسج نابافته‌ای است كه با ایجاد فشار، رطوبت، حرارت، متراكم شدن پشم و كرک و از طریق ورز دادن تولید می‌شود.

در قدیم فقط با دست بوده، اما اخیرا شرایط مقداری تغییر کرده و تکنولوژی قسمت سخت ماجرا رو به دوش می کشه (مالش نمد به وسیله دستگاه انجام میشه) و مابقی مراحب به نمد مال بستگی خواهد داشت.

برای تهیه ی این محصول با کریانس تماس بگیرید

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *