صنایع دستی

فرش ترکمن

فرش ترکمن
turkmen carpet

فرش ترکمن گونه‌ای فرش سنتی ایرانی است و از صنایع دستی همین خطه (قوم ترکمن) است که در زمان های حال و در گذشته تولید می شده است.
فرش های ترکمن در اقوام و طایفه های متعدد دارای نقوش متفاوتی بوده اند که همین امر موجب گستردگی شدید نقوش آن شده است.

فالی ترکمن حتی از روسری ترکمن نیز نام آوازه ای بیشتر دارند!

تاریخچه فرش ترکمن

فرش ترکمن، زمانی شروع به گسترش و ترقی نمود که مردمان در قوم های مختلف شروع به داد و ستد پرداختند، ترکمن ها شروع به تبادل کالای خود یعنی فرش دربرابر نمک، غله، شکر، چای و . . . کردند، پس از این مراحل این فرش ها از طریق کاروان‌ها به شهرهای روسیه و از آنجا به اروپا نفوذ می‌کردند.

تولید کنندگان اصلی این فرش ها، خانم ها بودند و آقایان بیشتر به کارهای زمین و گله داری می پرداختند.

کار خانم های ترکمن به همینجا نیز ختم نمی شد چراکه علاوه بر بافتن فرش باید به کارهای دیگری از جمله خانه داری، تهیه ی مواد لازم برای بافت فرش و نمد مالی (نمد بافی) نیز انجام می داند تا در زمستان در برابر سرما توانایی مقابله داشته باشند.
زمان بافت فرش توسط ترکمن‌ها و اینکه چه زمانی آغاز به بافتن فرش کرده‌اند، بسیار دشوار است و نقطه نظر تاریخ دانان در این مورد بسیار متفاوت است.

تاریخچه فرش ترکمن

واقعیت این است که کهن‌ترین فرش ترکمنِ یافت شده مربوط به 1800 سال قبل است، اما این فرش نمی تواند اثبات کند که قبل از آن نیز فرش بافی وجود داشته یا خیر، زیرا دلیل آن وجود طرح فرش‌هایی مانند، هشت ضلعی‌های ترکمنی است که خود را در فرش‌های صدها سال پیش از میلاد نشان می‌دهند.

تاریخ قالی ترکمن انعکاسی از تاریخ این قوم است. همچنان که در مورد تاریخ هیچ قبیله یی نمی توان با اطمینان سخن گفت، بیان تاریخ قالی ترکمن نیز خالی از اشکال نیست الگوی کلی قالی ترکمن نشان از تحولات شدید ندارد، زیرا به صورت نقش های تکراری باقی مانده است.

فرش ترکمن

صنایع دستی ترکمنی شامل دسته های مختلف،از جمله فرش ترکمن به شمار می رود، بد نیست بدانید که سنتی ترین فرش ترکمن ها ماری گل نام دارد . نقوش این فرش به صورت، هشت ضلعی های کنار هم می باشد که بافتی ظریف دارد و از آن می توان به عنوان نمونه بارز فرش ترکمن نام برد.

ایل های بزرگی چون سالور، تکه (که منشعب از ایل سالور است) ساریک، یموت و ارساری و چدر از قدیم ترین ایل هایی بوده اند که قالی بافی در آنها رواج داشته است و هر کدام از آنها نقوش مربوط به قبیله خود را (توتم) داشته اند. 

نوع دیگری از بافته های فرش و گلیم گونه نیز که عمدتاً کاربرد سنتی دارند در مناطق ترکمن نشین تولید می گردد که از آن جمله می توان به پشتی، خورجین، آلمالیق و اجاق باش اشاره کرد.

فرش دستباف ترکمن

در زمان حال دیگر کمتر کسی را می توان یافت کرد که در حوزه صنایع دستی فعال و به بافتن فرش مشغول باشد و آنهایی که در این حرفه فعالیت می کنند نیز فقط به بافت یک نوع محصول (پشتی) می پردازند.

بافت پلاس با گلیم در این دوران متوقف شده و حتی کمتر مشاهده می شود که خانم ها به بافت آلمالیق یا اجاق باش بپردازند، اما همواره امکان این وجود دارد که گاها از سرذوق بانویی به بافت تعداد محدودی کیف دستی بپردازد.

بهترین بافته های قالی ترکمن مربوط به “ایل تکه” است، تعداد بافته های ایل تکه کمتر از بافته های دو طایفه یموت است، آتابای در کیفیت بافندگی بعد از تکه قرار دارد و بیشترین حجم قالی را تولید می کند، جعفربای سپس از آتابای قرار دارد و تولید آنهم کم است.

برای اطلاعات بیشتر به ویکی پدیا مراجعه کنید.

فرش ترکمن قدیمی

رنگ فرش ترکمن

رنگ های فرش ترکمن، هنر قالی بافی در بین مردم ترکمن، چکیده ایست از ذوق، صنعت، سلیقه، حوصله و بردباری این مردم، که با خون آنها عجین شده و از نسل های گذشته به نسل امروزی رسیده است.

در گذشته برای فرش های ترکمن از رنگ های طبیعی استفاده می شده، به این صورت که پس از چیدن پشم آن ها را با رنگ های طبیعی رنگ می کردند، اما امروزه از رنگ های شیمیایی استفاده می شود، که کیفیت این رنگ ها نیز توانایی برابری با رنگ طبیعی را ندارد در نتیجه باعث کاهش صادرات این نوع از فرش ها شده است.

رنگ فرش ترکمن

ترکمن ها در رنگ آمیزی طرح های خود از رنگ های انحصاری و محدودی استفاده می کنند نظیر: قرمز، قرمز تیره، سبز تیره، زرد تیره، چرک تاب، رنگ طبیعی پشم، رنگ گل اخری، آبی تیره، پرتقالی، سفید با زمینه ی قرمز.

در رنگ آمیزی پشم، بیشتر به رنگ قرمز، سبز، زرد و آبی توجه ویژه ای می شود، گاهی نیز از رنگ های تیره استفاده می شود اما زمینه ی اکثر فرش های ترکمن قرمز است.

سابقا پنج رنگ سفید، سیاه، سبز، تیره، لاکی تیره، لاکی متمایل به زرد در فرش ترکمن به کار می رفت، اما امروزه رنگ های طوسی، دارچینی، عبایی، قهوه ای روشن، قهوه ای تیره، طلایی، نخودی و آبی آسمانی نیز در فرش های ترکمن دیده می شود.

در پایین معادل ترکمنی و فارسی رنگ های مورد استفاده ی ترکمن را می آوریم: ترکمنی(فارسی)
۱- نارنجی(لاکی) ۲- قونگری(قهوه ای) ۳- ناسی(زیتونی سیر) ۴- گوگ(سرمه ای) ۵- یاشیل(سبز) ۶- قره (سیاه) ۷- آق(سفید)

مدل فرش ترکمن

فرش ابریشم ترکمن

نوعی از فرش های ترکمن می باشد که در روستاهای بخش شمال شرقی کشور (استان خراسان شمالی) و در حومه های شهر جرگلان بافته می شود.

این نوع از فرش ها (فرش ابریشم ترکمن) که نیاز به تبحر خاصی داری از نسل های قدیم نسل به نسل تا به امروز انتقال پیدا کرده که در بازارهای جهانی آسیای شرقی و اروپا مورد معامله قرار می گیرد اما متاسفانه بدلیل نبود حمایت های داخلی روز به روز از هنرمندانی که از این راز آگاهی داشته اند کاسته می شود.

قالیچه ابریشم

کیفیت فرش ترکمن

بر کسی پوشیده نیست که فرش ترکمن از سالیان قدیم وجود داشته و از کیفیت بالایی نیز برخوردار است و حکومت های مختلف در سال های متفاوت از این نوع فرش ها حمایت خاصی می نمودند.

کیفیت فرش ترکمن

نقوش فرش ترکمن

نقوش فرش ترکمن در میان ترکمن ها گؤل / گل خوانده می شود، این نقش ها هنری تجریدیست به این معنا که بافنده با توجه به اشیاء، خطوط هندسی، عوامل طبیعی موجود در محیط زندگی، خواسته ها، اعتقادات و باورهای خود را به نمایش می گذارد.

نقش قالیچه های ترکمن همراه با نقش مایه ها یعنی ریز نقش های تکرار شونده نشان می دهند که در ورای هر یک، مردمی زندگی می کنند با فرهنگ، ذوق، با سلیقه و با بینشی راستین.

نقوش فرش ترکمن

نوشته های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *